Nieuwe Zelfstandigenwet belooft zzp’ers een veilige haven
Het kabinet wil vooraf duidelijk maken wanneer iemand als zelfstandige kan werken, maar de wet is nog in consultatie.
Het kabinet heeft een nieuwe Zelfstandigenwet ter consultatie voorgelegd. Het voorstel moet zzp’ers en opdrachtgevers meer zekerheid geven, maar roept volgens deskundigen ook vragen op over de praktische toetsing.
De nieuwe Zelfstandigenwet is nog geen geldende wet. Het voorstel ligt sinds 1 oktober ter internetconsultatie, waardoor organisaties, bedrijven en burgers tot en met 29 oktober kunnen reageren. Het kabinet mikt op invoering per januari 2028, maar daarvoor zijn nog politieke behandeling en parlementaire goedkeuring nodig.
De kern van het voorstel bestaat uit twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de ondernemer zelf. Daarbij gaat het onder meer om zelfstandig factureren, inschrijving bij de Kamer van Koophandel, het aantal opdrachtgevers en het treffen van voorzieningen voor ondernemersrisico’s.
De tweede toets gaat over de concrete werkrelatie. Een zelfstandige moet binnen een opdracht ruimte hebben om het werk zelf te organiseren en voor eigen rekening en risico te werken. De naam op het contract is daarbij niet doorslaggevend; de feitelijke manier waarop iemand werkt blijft bepalend.
Wie aan beide toetsen voldoet en in de praktijk ook zo werkt, moet volgens het kabinet vooraf meer zekerheid krijgen. De overheid noemt dat een veilige haven. Wie niet aan de voorwaarden voldoet, valt onder de regels voor een arbeidsovereenkomst of moet de samenwerking anders inrichten.
De wet is bedoeld als antwoord op de onzekerheid rond schijnzelfstandigheid. Daarvan is sprake wanneer iemand formeel als zzp’er werkt, maar feitelijk dezelfde positie heeft als een werknemer. De Belastingdienst controleert sinds 2025 strenger op zulke situaties, waardoor sommige opdrachtgevers terughoudender zijn geworden met het inhuren van zelfstandigen.
De voorgestelde zekerheid is volgens belastingadviseur Emmerig niet absoluut. In een toelichting aan NOS wijst hij erop dat de situatie tijdens een opdracht kan veranderen. Ook de eis dat een zelfstandige voldoende volwaardige opdrachtgevers moet hebben, kan volgens hem nieuwe discussies opleveren.
Het kabinet zegt met de wet zowel ondernemerschap ruimte te willen geven als werknemers te willen beschermen. Of de twee toetsen eenvoud brengen of juist extra administratie veroorzaken, hangt af van de uitwerking en van de manier waarop opdrachtgevers en toezichthouders de criteria straks toepassen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het wetsvoorstel is nog niet aangenomen.
- De consultatie loopt tot en met 29 oktober 2026.
- Het voorstel bevat een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets.
- De beoogde invoering is januari 2028.
Links
Argumenten De wet moet vooral voorkomen dat werknemers als zelfstandige worden ingehuurd om loonbescherming, sociale zekerheid en collectieve rechten te ontwijken. Duidelijkheid vooraf is welkom, maar de onderkant van de arbeidsmarkt mag niet afhankelijk worden van ingewikkelde ondernemerscriteria.
Waarden Werknemersbescherming, bestaanszekerheid en een gelijk speelveld.
Gevolgen Een strenge toets kan schijnzelfstandigheid terugdringen, maar ook zelfstandigen raken die bewust voor ondernemerschap kiezen.
Midden
Argumenten Werkgevers en zelfstandigen hebben behoefte aan voorspelbare regels, terwijl de feitelijke werkrelatie leidend moet blijven. De twee toetsen kunnen helpen, mits de overheid voorbeelden, bezwaarprocedures en uitvoerbare richtlijnen biedt.
Waarden Rechtszekerheid, uitvoerbaarheid en institutionele zorgvuldigheid.
Gevolgen Een werkbare wet kan terughoudendheid bij opdrachtgevers verminderen, maar half uitgewerkte criteria kunnen juist nieuwe onzekerheid veroorzaken.
Rechts
Argumenten Zelfstandigen moeten ruimte houden om hun eigen bedrijf en opdrachten vorm te geven. Te veel voorwaarden, administratie of risico op naheffingen kunnen opdrachtgevers ertoe brengen minder met zzp’ers te werken.
Waarden Ondernemerschap, keuzevrijheid en een beperkte regeldruk.
Gevolgen Ruimere regels kunnen de arbeidsmarkt flexibeler maken, maar zonder effectieve handhaving blijft het risico op schijnzelfstandigheid bestaan.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De beschreven hoofdlijnen komen overeen met de Rijksoverheid en de toelichting van NOS. Het artikel maakt duidelijk onderscheid tussen het voorstel en geldend recht.
- bevestigd De Zelfstandigenwet staat sinds 1 oktober 2026 in internetconsultatie. — Dit staat in het nieuwsbericht van de Rijksoverheid. bron
- bevestigd Reageren kan tot en met 29 oktober 2026. — De consultatietermijn staat in het officiële bericht. bron
- bevestigd Het kabinet mikt op invoering per januari 2028. — De Rijksoverheid noemt januari 2028 als beoogde inwerkingtreding. bron
- bevestigd Het voorstel werkt met een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. — De twee toetsen worden uitgelegd in het officiële bericht en door NOS. bron
- bevestigd De Belastingdienst controleert sinds 2025 strenger op schijnzelfstandigheid. — Dit staat op Ondernemersplein, met informatie van de Belastingdienst en het ministerie van SZW. bron
Noot van de redactie
De inhoud van het voorstel, de consultatiedatum en de beoogde invoeringsdatum zijn duidelijk vastgelegd. De uiteindelijke criteria en uitvoeringspraktijk kunnen nog veranderen na de consultatie en parlementaire behandeling.Bronnen
Meer hierover bij andere media
- NRC — „zzp zelfstandigenwet”
- NOS — „zzp zelfstandigenwet”
- Het Parool — „zzp zelfstandigenwet”