Auteurs bereiden rechtszaak tegen Meta voor
Meer dan 150 schrijvers, journalisten en vertalers protesteerden in Amsterdam tegen AI-training met hun werk.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Nederlandse schrijvers, journalisten en vertalers hebben bij het kantoor van Meta in Amsterdam geprotesteerd tegen het gebruik van hun teksten voor AI-modellen. De organisaties achter de actie bereiden een collectieve rechtszaak voor en eisen transparantie, zeggenschap en vergoeding.
Ruim 150 makers verzamelden zich dinsdag bij het Nederlandse hoofdkantoor van Meta. De actie was georganiseerd door Stichting Lira, de Auteursbond en de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Zij verwijten Meta dat teksten uit zogenoemde schaduwbibliotheken zijn gebruikt bij het trainen van taalmodellen, zonder toestemming of vergoeding.
De organisaties zeggen dat veel makers niet kunnen vaststellen of hun werk in trainingsdatasets is beland. Dat gebrek aan transparantie maakt het volgens hen moeilijk om individuele rechten te beschermen. Hun campagne richt zich niet alleen op Meta, maar ook op de bredere manier waarop technologiebedrijven tekst, vertalingen en journalistiek als grondstof voor AI gebruiken.
De demonstranten boden hun eisen aan bij het kantoor in Amsterdam. Volgens de Auteursbond nam een bewaker de documenten in ontvangst, maar vond er geen gesprek met een woordvoerder plaats. AT5 meldde eveneens dat de actievoerders geen directe oplossing van Meta kregen. Een inhoudelijke reactie van Meta op de beschuldigingen staat niet in de geraadpleegde openbare bronnen.
Lira, de Auteursbond en de NVJ willen via de rechter laten vaststellen dat het trainen van AI-modellen met werken uit illegale databronnen niet is toegestaan. Ook vragen zij om een verbod op het aanbieden van modellen die mede op die manier zijn getraind. De procedure moet volgens de initiatiefnemers de weg vrijmaken voor een collectieve regeling voor freelance makers.
Zo'n regeling zou afspraken moeten bevatten over vergoeding, zeggenschap en openheid over gebruikte teksten. De organisaties verwachten dat individuele auteurs tegenover grote technologiebedrijven weinig onderhandelingsmacht hebben. Collectieve vertegenwoordiging moet die machtsbalans verbeteren en voorkomen dat iedere maker afzonderlijk moet procederen.
De juridische vraag is nog niet beantwoord. Dat teksten online beschikbaar zijn of uit een illegale bron afkomstig zijn, bepaalt op zichzelf niet of een bedrijf ze voor AI-training mocht gebruiken. De rechter zal onder meer moeten beoordelen welke datasets zijn gebruikt, welke rechten daarop rusten en hoe het Europese auteursrecht op deze vorm van machinaal leren van toepassing is.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Nederlandse makers hebben bij Meta geprotesteerd.
- De betrokken organisaties bereiden een collectieve rechtszaak voor.
- De juridische toelaatbaarheid van het gebruik van trainingsdata is nog niet vastgesteld.
- De organisaties vragen om transparantie, zeggenschap en vergoeding.
Links
Argumenten AI-bedrijven zouden creatieve arbeid niet als gratis grondstof mogen behandelen. Makers moeten collectief kunnen onderhandelen over toestemming en betaling, omdat individuele auteurs tegenover multinationals weinig macht hebben.
Waarden Arbeidsrechten, culturele diversiteit en eerlijke verdeling van economische waarde.
Gevolgen Strengere regels kunnen AI-ontwikkeling duurder maken, maar beschermen volgens deze visie de inkomensbasis van schrijvers en onafhankelijke journalistiek.
Midden
Argumenten Er is behoefte aan een werkbare licentie- en transparantieregeling die innovatie niet blokkeert en tegelijk rechtenhouders inzicht geeft in datasets en gebruik. De rechter en toezichthouders moeten de grenzen verduidelijken.
Waarden Rechtszekerheid, proportionele regulering en ruimte voor technologische ontwikkeling.
Gevolgen Een collectief stelsel kan conflicten verminderen, maar moet uitvoerbaar blijven voor zowel makers als kleinere ontwikkelaars.
Rechts
Argumenten AI kan nieuwe producten en economische groei opleveren; auteursrecht mag niet zo worden toegepast dat elke vorm van dataverwerking onmogelijk wordt. Bedrijven moeten wel kunnen aantonen dat zij binnen de wet handelen.
Waarden Innovatie, ondernemerschap en beperkte maar duidelijke regelgeving.
Gevolgen Een te streng verbod kan Europese bedrijven op achterstand zetten, terwijl gebrek aan transparantie juist juridische en reputatierisico's vergroot.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De demonstratie, de betrokken organisaties en de voorgenomen collectieve procedure zijn door meerdere openbare bronnen bevestigd. Juridische kwalificaties zijn als standpunten van de actievoerders weergegeven; een definitief oordeel over Meta is er nog niet.
- bevestigd Meer dan 150 makers protesteerden bij Meta in Amsterdam. — De Auteursbond noemt ruim 150 deelnemers; AT5 beschrijft dezelfde actie. bron
- bevestigd Lira, de Auteursbond en de NVJ bereiden een collectieve procedure tegen Meta voor. — Dit staat in de campagne-informatie en berichtgeving over het protest. bron
- bevestigd De organisaties eisen transparantie, zeggenschap en vergoeding. — Deze drie eisen worden expliciet genoemd door de betrokken organisaties. bron
- bevestigd De actievoerders spraken geen woordvoerder van Meta. — De Auteursbond en AT5 melden dat de eisen bij het kantoor zijn aangeboden zonder directe oplossing. bron
- bevestigd Het is nog niet juridisch vastgesteld dat Meta Nederlandse werken onrechtmatig gebruikte. — De aangehaalde bronnen beschrijven dit als een beschuldiging en aangekondigde rechtszaak, niet als een rechterlijk oordeel. bron
Noot van de redactie
Zeker is dat de actie heeft plaatsgevonden en dat Lira, de Auteursbond en de NVJ een collectieve procedure voorbereiden. Of Meta daadwerkelijk specifieke Nederlandse werken heeft gebruikt en of dat juridisch onrechtmatig was, moet nog worden vastgesteld.Bronnen
- ‘Tengels af van onze teksten!’: ruim 150 mensen bij AI-protest voor de deur van Facebook — Auteursbond
- Schrijvers protesteren bij Meta tegen gebruik teksten — AT5
- Schrijvers en journalisten in actie tegen Meta — WNL
- Dutch writers and journalists demand that Meta ends illegal use of their texts — Auteursbond
Meer hierover bij andere media
- NRC — „meta auteursrecht”
- NU.nl — „meta auteursrecht”
- De Telegraaf — „meta auteursrecht”