Schrijvers en journalisten bereiden actie tegen Meta voor
Lira, de Auteursbond en de NVJ roepen makers dinsdag bijeen bij het Nederlandse kantoor van Facebook.
Nederlandse schrijvers, journalisten en vertalers organiseren dinsdag een actie tegen Meta. De organisaties bereiden daarnaast een collectieve procedure voor over het gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk voor het trainen van AI-modellen.
De bijeenkomst staat gepland voor dinsdag 29 september om 10.00 uur bij het kantoor van Facebook Nederland aan de Jollemanhof in Amsterdam. De oproep komt van Stichting Lira, de Auteursbond en de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Makers kunnen hun steun ook online betuigen via de campagne Opstand.
De organisaties stellen dat teksten van freelance schrijvers, journalisten en vertalers zonder toestemming en zonder vergoeding zijn gebruikt voor het trainen van taalmodellen. Die formulering beschrijft hun juridische en politieke standpunt; in de geraadpleegde bronnen staat geen rechterlijke uitspraak die alle afzonderlijke gebruiksgevallen vaststelt.
Volgens Lira, de Auteursbond en de NVJ hebben zij Meta eerder gesommeerd om het gebruik van de teksten te beëindigen. De organisaties zeggen dat die stap geen opening bood voor overleg. Daarom verzamelen zij steun voor een collectieve procedure en voor onderhandelingen over een structurele regeling.
De eisen draaien om drie punten: een vergoeding voor het gebruik van werk, zeggenschap van makers over de voorwaarden en meer transparantie over de bronnen waarmee AI-modellen worden getraind. De discussie gaat daarmee niet alleen over Meta, maar ook over de vraag welke regels gelden wanneer beschermde inhoud onderdeel wordt van grote datasets.
Meta ontwikkelt onder meer het taalmodel Llama en exploiteert Facebook en andere platforms. De campagne richt zich op het Nederlandse kantoor van Facebook, terwijl de mogelijke procedure betrekking heeft op het beleid van een internationaal technologiebedrijf. De precieze juridische route en de vraag welke makers namens wie kunnen optreden, moeten nog worden uitgewerkt.
De actie vindt plaats in een sector waarin inkomsten uit teksten al onder druk staan door dalende advertentieopbrengsten, platformafhankelijkheid en automatisering. Tegelijkertijd wijzen technologiebedrijven doorgaans op het belang van grote datasets voor innovatie. De komende procedure kan duidelijkheid geven over toestemming, uitzonderingen in het auteursrecht en collectieve licenties.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Lira, de Auteursbond en de NVJ organiseren op 29 september een actie bij Meta in Amsterdam.
- De organisaties bereiden een collectieve procedure voor en vragen om vergoeding, zeggenschap en transparantie.
- De juridische vraag of het concrete gebruik van teksten onrechtmatig was, is nog niet door een rechter vastgesteld.
Links
Argumenten Publieke kennis en creatief werk mogen niet zonder toestemming als goedkope grondstof voor een winstgevende AI-industrie worden gebruikt. Makers moeten collectief kunnen onderhandelen, omdat individuele freelancers tegenover grote technologiebedrijven weinig macht hebben.
Waarden Arbeidsrechten, eerlijke verdeling van opbrengsten, culturele diversiteit en bescherming van publieke informatie.
Gevolgen Zonder regeling kunnen tarieven en werkgelegenheid voor makers verder onder druk komen. Een collectieve licentie kan kosten toevoegen voor technologiebedrijven, maar ook inkomsten en onderhandelingsmacht terugbrengen naar makers.
Midden
Argumenten Er is behoefte aan duidelijke, uitvoerbare regels die innovatie mogelijk maken en tegelijk toestemming, transparantie en vergoeding regelen. Een onafhankelijke collectieve licentie of toezichtsmechanisme kan praktischer zijn dan duizenden individuele procedures.
Waarden Rechtszekerheid, proportionaliteit, innovatie en institutionele handhaafbaarheid.
Gevolgen Een compromis kan juridische onzekerheid verkleinen, maar vraagt om een regeling die niet alleen grote uitgevers helpt en ook freelancers en kleine makers vertegenwoordigt.
Rechts
Argumenten AI-bedrijven moeten niet vooraf worden behandeld alsof elk gebruik van tekst automatisch diefstal is. Te zware toestemmings- en vergoedingsplichten kunnen Europese innovatie afremmen en gevestigde rechthebbenden bevoordelen.
Waarden Eigendom, ondernemingsvrijheid, technologische vooruitgang en beperkte overheidsbemoeienis.
Gevolgen Ruimere uitzonderingen kunnen AI-ontwikkeling versnellen, maar zonder transparantie en onderhandelingsmacht blijft het voor individuele makers moeilijk om misbruik aan te tonen of compensatie af te dwingen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De feitelijke informatie over de bijeenkomst en de collectieve procedure komt uit de websites van NVJ, Auteursbond en de campagne zelf. Claims over ongeautoriseerd gebruik zijn duidelijk aan de organisaties toegeschreven.
- bevestigd De actie vindt dinsdag 29 september om 10.00 uur plaats bij Facebook Nederland in Amsterdam. — Genoemd door NVJ en Auteursbond. bron
- bevestigd Lira, Auteursbond en NVJ bereiden een collectieve procedure tegen Meta voor. — Beschrijving op de NVJ-website. bron
- bevestigd De organisaties eisen vergoeding, zeggenschap en transparantie. — De campagne noemt deze doelen expliciet. bron
- bevestigd De organisaties stellen dat teksten zonder toestemming zijn gebruikt voor AI-training. — Dit is bevestigd als publiek standpunt van de organisaties, niet als rechterlijk vastgesteld feit. bron
Noot van de redactie
De actie, de betrokken organisaties en hun eisen zijn bevestigd. De beschuldigingen over Meta's gebruik van teksten zijn als standpunt van de organisaties weergegeven; een onafhankelijke rechterlijke vaststelling ontbreekt in de geraadpleegde bronnen.Bronnen
- NVJ, Lira en Auteursbond verzamelen steun voor collectieve procedure tegen Meta — Nederlandse Vereniging van Journalisten
- Schrijversopstand tegen AI-misbruik — Auteursbond
- Schrijvers, journalisten en vertalers komen in opstand tegen big tech — Opstand.ai