Experts zien gaten in nieuwe zzp-wet
De voorgestelde Zelfstandigenwet biedt vooraf meer houvast, maar laat volgens arbeidsmarktdeskundigen ruimte voor nieuwe onzekerheid.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Arbeidsrechtsexperts plaatsen vraagtekens bij de zekerheid die de nieuwe Zelfstandigenwet moet bieden aan zzp’ers en opdrachtgevers. Vooral de beoordeling van de concrete werkrelatie blijft volgens deskundigen afhankelijk van interpretatie en handhaving.
De Zelfstandigenwet ligt sinds 1 oktober ter internetconsultatie. Het kabinet wil met de wet vooraf duidelijker maken wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Reageren kan tot en met 29 oktober; de beoogde invoering is januari 2028.
Het voorstel werkt met twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar kenmerken van de ondernemer, zoals inschrijving bij de Kamer van Koophandel, zelf factureren, het aantal opdrachtgevers en het afdekken van ondernemersrisico’s. De werkrelatietoets kijkt naar de manier waarop iemand binnen een specifieke opdracht werkt.
Wie aan beide toetsen voldoet en in de praktijk zelfstandig werkt, zou een zogenoemde veilige haven krijgen. Opdrachtgevers zouden dan vooraf meer zekerheid hebben dat een samenwerking niet achteraf als dienstverband wordt aangemerkt. Het kabinet zegt dat dit terughoudendheid bij opdrachtgevers moet verminderen.
De geraadpleegde arbeidsrechtsexperts wijzen erop dat de tweede toets ruimte laat voor beoordeling achteraf. De vraag of iemand werkelijk zelfstandig werkt, hangt volgens hen af van de feitelijke omstandigheden van de opdracht. Ook blijft de bestaande wettelijke definitie van de arbeidsovereenkomst relevant, evenals de jurisprudentie over de manier waarop gezag, ondernemerschap en de uitvoering van het werk worden beoordeeld.
Daarmee neemt het voorstel een deel van de onzekerheid weg, maar niet alles. Een modelcontract of vooraf ingevulde kenmerken kan niet volledig voorspellen hoe een arbeidsrelatie in de praktijk verloopt. Als de Belastingdienst of een rechter later andere feiten vaststelt, kan de beoordeling alsnog veranderen.
De discussie gaat daarom niet alleen over de tekst van de wet, maar ook over de uitvoering. De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 weer op schijnzelfstandigheid. Deskundigen vrezen dat nieuwe regels weinig opleveren als opdrachtgevers en zelfstandigen niet weten hoe de criteria worden toegepast of als controles beperkt blijven.
De consultatie is nog open en het voorstel kan dus wijzigen. Ook is invoering in 2028 nog afhankelijk van het verdere wetgevingsproces. Voor zzp’ers en opdrachtgevers verandert de bestaande juridische situatie door de internetconsultatie niet automatisch.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De Zelfstandigenwet is een voorstel en bevindt zich in internetconsultatie.
- Het voorstel gebruikt een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets.
- De bestaande regels en handhaving blijven tot eventuele invoering van kracht.
Links
Argumenten Een linkse benadering vreest dat meer contractuele vrijheid zonder stevige handhaving leidt tot schijnzelfstandigheid en minder bescherming voor werknemers. De wet moet voorkomen dat opdrachtgevers risico’s afwentelen op zelfstandigen.
Waarden Werknemersbescherming, bestaanszekerheid, collectieve sociale verzekeringen en gelijke concurrentie op de arbeidsmarkt.
Gevolgen Sterkere handhaving kan sommige opdrachten duurder maken, maar moet misbruik en een race naar de bodem beperken.
Midden
Argumenten Het midden ziet waarde in vooraf duidelijke criteria, maar wil die combineren met praktische uitvoeringsregels, toezicht en ruimte voor echte ondernemers. De wet moet begrijpelijk zijn voor kleine opdrachtgevers en uitvoerbaar voor de Belastingdienst.
Waarden Rechtszekerheid, uitvoerbaarheid, evenwicht tussen flexibiliteit en bescherming.
Gevolgen Een werkbare wet kan onzekerheid verminderen; te complexe toetsen kunnen juist extra administratie en juridische procedures veroorzaken.
Rechts
Argumenten Een rechtse benadering benadrukt dat ondernemerschap niet telkens achteraf als verkapt dienstverband moet worden behandeld. Zelfstandigen die aantoonbaar risico lopen en hun bedrijf zelf organiseren, moeten ruimte krijgen om opdrachten aan te nemen.
Waarden Individuele keuzevrijheid, ondernemerschap, flexibiliteit en beperkte overheidsbemoeienis.
Gevolgen Meer ruimte kan personeelstekorten en ondernemerschap helpen, maar zonder gerichte handhaving kunnen kwetsbare werkenden alsnog weinig onderhandelingsmacht hebben.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De beschrijving van het wetsvoorstel en de consultatie is rechtstreeks gecontroleerd bij de overheid. De weergave van de kritiek is als oordeel van experts geformuleerd en niet als vaststaand effect van de wet.
- bevestigd De Zelfstandigenwet ligt sinds 1 oktober 2026 in internetconsultatie. — Vermeld op de officiële consultatiepagina. bron
- bevestigd Het voorstel bevat een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. — Vermeld door Rijksoverheid en Internetconsultatie.nl. bron
- bevestigd De beoogde invoering is januari 2028. — Vermeld in het kabinetsbericht. bron
- bevestigd Experts vinden dat vooral de werkrelatietoets ruimte laat voor interpretatie. — Dit is de strekking van de expertanalyse van Flexmarkt. bron
- bevestigd De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 weer op schijnzelfstandigheid. — Bevestigd door Rijksoverheid en NOS. bron
Noot van de redactie
Zeker zijn de inhoud van het voorstel, de consultatiedata en de twee toetsen. De kritiek komt uit een beperkte rondgang onder experts; het is nog niet vast te stellen hoe de wet in de praktijk zal uitpakken.Bronnen
- Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp’ers — Rijksoverheid
- Overheid.nl | Consultatie Zelfstandigenwet — Internetconsultatie.nl
- Experts: Zelfstandigenwet biedt houvast, maar geen zekerheid — Flexmarkt
- Nog steeds onduidelijkheid over zzp-handhaving, een jaar na grote onrust — NOS
Meer hierover bij andere media
- NOS — „zzp zelfstandigenwet”
- Het Parool — „zzp zelfstandigenwet”
- de Volkskrant — „zzp zelfstandigenwet”