Merz wil verder snijden in nieuwe EU-begroting
De Duitse bondskanselier vindt het compromisvoorstel voor 2028-2034 nog altijd te ruim.
Vervolg op: EU-landen botsen over nieuwe meerjarenbegroting dinsdag 13 oktober 2026, 20:30
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft woensdag gepleit voor verdere bezuinigingen op de volgende langetermijnbegroting van de Europese Unie. Volgens Merz moet het voorstel op alle onderdelen worden aangescherpt, terwijl meer geld naar veiligheid en concurrentiekracht moet gaan. De kwestie staat donderdag en vrijdag op de agenda van de Europese top in Brussel.
Merz deed zijn uitspraak in een regeringsverklaring in de Bondsdag, een dag voor het begin van de Europese Raad. Hij zei dat de financiële onderhandelingen een beslissende fase ingaan en dat Europese middelen duidelijker naar prioriteiten moeten gaan. Ook wil hij minder bureaucratie en een sterkere Europese aanpak van oneerlijke handelspraktijken.
Het gaat om het meerjarig financieel kader van de EU voor 2028 tot en met 2034. De Europese Commissie had daarvoor een voorstel van bijna 2 biljoen euro gedaan, goed voor gemiddeld 1,26 procent van het bruto nationaal inkomen van de EU. Het budget financiert onder meer landbouw, regionale ontwikkeling, onderzoek, veiligheid en internationale samenwerking.
Het Ierse voorzitterschap van de Raad presenteerde op 10 oktober een aangepast onderhandelingsvoorstel. Dat komt uit op 1,62 biljoen euro: 8 procent minder dan het voorstel van de Commissie, maar nog altijd 30 procent hoger dan het huidige meerjarig financieel kader. Volgens Ierland blijven landbouw en cohesiebeleid grotendeels beschermd, terwijl investeringen in concurrentiekracht en veiligheid worden uitgebreid.
Voor Merz gaat die verlaging niet ver genoeg. Duitsland behoort tot de lidstaten die meer bijdragen aan de EU-begroting dan zij er rechtstreeks uit ontvangen. De Duitse regering wil daarom een kleinere totale begroting en scherpere keuzes. Tegelijk wil Merz dat Europa juist meer doet aan defensie, technologische ontwikkeling en bescherming tegen handelspraktijken die Europese bedrijven benadelen.
Daarmee botsen verschillende groepen binnen de EU. Nettobetalers, waaronder Duitsland en Nederland, willen hun bijdragen beperken. Andere lidstaten vrezen dat lagere uitgaven ten koste gaan van landbouw, regionale steun of investeringen in armere gebieden. Ook binnen het Ierse voorstel staan keuzes die gevoelig liggen: volgens Reuters worden onder meer onderzoek, klimaatbeleid en schone mobiliteit minder sterk verhoogd dan in het oorspronkelijke Commissieplan.
Een akkoord is nog niet aanstaande. De EU-landen moeten het financiële kader unaniem goedkeuren, waarna ook het Europees Parlement moet instemmen. De lidstaten streven naar een politiek akkoord voor het einde van 2026, zodat de wetgeving in 2027 kan worden afgerond en Europese programma’s vanaf januari 2028 zonder onderbreking kunnen doorlopen.
De top van donderdag en vrijdag hoeft dus geen definitief besluit op te leveren. Wel kan de discussie duidelijk maken hoeveel steun er is voor de Duitse eis van verdere verlagingen en welke uitgaven de lidstaten willen beschermen. De Nederlandse regering zal daarbij, als andere nettobetaler, in een vergelijkbare onderhandelingspositie zitten als Duitsland, maar niet noodzakelijk dezelfde prioriteiten hebben.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Merz vraagt om verdere verlagingen en scherpere prioriteiten in de EU-begroting.
- Het Ierse compromisvoorstel bedraagt 1,62 biljoen euro voor 2028-2034.
- De voorgestelde begroting bevat middelen voor onder meer landbouw, cohesie, onderzoek, veiligheid en concurrentiekracht.
- De lidstaten streven naar een akkoord voor het einde van 2026.
Links
Argumenten De EU zou voldoende gezamenlijk moeten investeren in klimaat, onderzoek, sociale samenhang en minder welvarende regio’s. Verdere bezuinigingen kunnen de verschillen tussen lidstaten vergroten en de Europese aanpak van klimaat en ongelijkheid verzwakken.
Waarden Solidariteit, publieke investeringen, sociale gelijkheid en internationale verantwoordelijkheid.
Gevolgen Een kleinere begroting kan leiden tot minder steun voor regio’s, landbouwtransitie en klimaatbeleid, terwijl nationale overheden niet altijd de middelen hebben om dat op te vangen.
Midden
Argumenten De EU moet haar bestaande verplichtingen beschermen, maar tegelijk ruimte maken voor veiligheid, concurrentiekracht en nieuwe risico’s. Een compromis met gerichte besparingen en nieuwe Europese inkomsten ligt meer voor de hand dan een forse uitbreiding of een brede kaasschaaf.
Waarden Bestuurlijke uitvoerbaarheid, financiële houdbaarheid, Europese samenwerking en evenwicht tussen belangen.
Gevolgen Een werkbaar compromis kan financiële zekerheid na 2027 bieden, maar zal waarschijnlijk geen enkele groep volledig tevredenstellen.
Rechts
Argumenten De EU moet zich beperken tot kerntaken en zuiniger omgaan met geld van nationale belastingbetalers. Veiligheid, defensie en economische concurrentiekracht verdienen voorrang boven uitbreiding van subsidies en nieuwe Europese programma’s.
Waarden Nationale verantwoordelijkheid, lagere lasten, efficiënt bestuur en veiligheid.
Gevolgen Een kleinere begroting kan de bijdragen van nettobetalers beperken, maar kan ook betekenen dat de EU minder snel gezamenlijk reageert op crises en economische concurrentie.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel is rechtstreeks gebaseerd op de verklaring van Merz en officiële EU-documenten. De bedragen, percentages en procedurele stappen zijn gecontroleerd bij primaire bronnen en Reuters/AP.
- bevestigd Friedrich Merz vroeg op 14 oktober om verdere bezuinigingen op de EU-begroting voor 2028-2034. — De Bundestag en de Duitse regering beschrijven zijn regeringsverklaring en oproep tot verdere besparingen. bron
- bevestigd De Europese Commissie stelde een begroting van bijna 2 biljoen euro voor. — De Raad van de EU vermeldt een Commissievoorstel van bijna 2 biljoen euro voor 2028-2034. bron
- bevestigd Het voorstel van de Commissie komt neer op gemiddeld 1,26 procent van het EU-bni. — Dit percentage staat in de uitleg van de Raad over het Commissievoorstel. bron
- bevestigd Het Ierse voorzitterschap stelde een begroting van 1,62 biljoen euro voor. — De Ierse EU-voorzitterschapspagina noemt dit bedrag expliciet. bron
- bevestigd Het Ierse voorstel ligt 8 procent onder het voorstel van de Commissie en 30 procent boven het huidige meerjarig financieel kader. — Beide percentages staan in het officiële Ierse voorstel. bron
- bevestigd Onderzoek, klimaatbeleid en schone mobiliteit worden in het Ierse voorstel minder sterk verhoogd dan in het Commissieplan. — Reuters beschrijft deze onderdelen als posten waarop de Ierse bezuinigingen drukken. bron
- bevestigd De EU-begroting moet unaniem worden goedgekeurd en daarna ook door het Europees Parlement. — Reuters beschrijft de unanimiteit tussen lidstaten en de rol van het Europees Parlement. bron
- bevestigd Een akkoord voor eind 2026 is nodig om de wetgeving in 2027 af te ronden en financiering vanaf januari 2028 zonder onderbreking te laten doorlopen. — De Raad van de EU geeft deze planning als doel van de onderhandelingen. bron
Noot van de redactie
Zeker is dat Merz op 14 oktober verdere besparingen en scherpere prioriteiten vroeg. Het Ierse voorstel ligt op 1,62 biljoen euro; de precieze uitkomst van de onderhandelingen en de verdeling per programma staan nog niet vast.Bronnen
- Kanzler Merz pocht auf weitere Einsparungen beim neuen EU-Haushalt — Deutscher Bundestag
- Regierungserklärung von Bundeskanzler Merz — Bundesregierung Deutschland
- Irish Presidency publishes its Proposal for the EU’s Long-term Budget — Irish Presidency of the Council of the EU
- The EU's long-term budget for 2028–2034 — Council of the European Union
- Political tensions rise as EU faces budget challenges — AP News
- EU leaders to clash over long-term budget, no quick deal in sight — Reuters via MarketScreener
Het verhaal tot nu toe
- dinsdag 13 oktober 2026, 20:30 EU-landen botsen over nieuwe meerjarenbegroting
- donderdag 15 oktober 2026, 04:57 Merz wil verder snijden in nieuwe EU-begroting (dit artikel)