DNB ziet energietransitie als economische schokdemper
President Olaf Sleijpen waarschuwt bij de klimaattop voor klimaatrisico's en schommelende prijzen van fossiele brandstoffen.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
De Nederlandsche Bank wil dat overheden en bedrijven de energietransitie niet alleen zien als klimaatbeleid, maar ook als bescherming tegen economische schokken. DNB-president Olaf Sleijpen zei donderdag op de klimaattop COP31 dat afhankelijkheid van fossiele brandstoffen inflatie, productiekosten en financiële stabiliteit kan raken.
Sleijpen hield zijn toespraak in Antalya, waar de 31ste klimaatconferentie van de Verenigde Naties plaatsvindt. Hij koppelde de overgang naar een energiesysteem met minder fossiele brandstoffen aan twee risico's: de economische gevolgen van klimaatverandering en de schommelingen op internationale energiemarkten.
Volgens Sleijpen is klimaatrisico niet langer alleen een probleem voor de toekomst. Banken, verzekeraars en bedrijven krijgen nu al te maken met de gevolgen van hitte, overstromingen, droogte en andere extreme weersomstandigheden. DNB verwijst in de speech naar schattingen van herverzekeraars waarin de directe wereldwijde schade door weersextremen gemiddeld 384 miljard dollar per jaar bedroeg in de afgelopen vijf jaar, meer dan twee keer zoveel als begin deze eeuw.
De centrale bankpresident zegt dat de energietransitie economische groei niet per definitie afremt. Volgens de cijfers die hij aanhaalde, waren investeringen in schone energie in 2023 goed voor bijna een derde van de bbp-groei in de Europese Unie en ongeveer 10 procent van de wereldwijde bbp-groei. Dat zijn aandelen in de groei, geen groeipercentages van het bbp zelf.
Tegelijkertijd benadrukte Sleijpen dat de transitie kosten met zich meebrengt. Overheden kunnen die niet alleen dragen, terwijl hun begrotingen al onder druk staan. Hij pleitte daarom voor geloofwaardig en stabiel langetermijnbeleid, met waar nodig tijdelijke en gerichte steun voor huishoudens en bedrijven die het zwaarst worden geraakt.
De economische redenering van DNB is dat meer hernieuwbare energie de afhankelijkheid van olie, gas en kolen kan verkleinen. Daardoor zouden importerende economieën minder kwetsbaar worden voor geopolitieke verstoringen en prijspieken. Sleijpen wees er wel op dat ook de duurzame economie nieuwe afhankelijkheden creëert, bijvoorbeeld van batterijen en grondstoffen.
De toespraak is geen nieuw rentebesluit, begrotingsvoorstel of bindende maatregel. Het is een beleidsmatige waarschuwing van de centrale bank. De vraag achter het nieuws is daarom vooral hoe snel investeringen, netwerken en regels kunnen worden aangepast zonder dat de kosten onevenredig bij huishoudens en bedrijven terechtkomen.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
- DNB noemt dat schone-energie-investeringen in 2023 bijna een derde van de bbp-groei in de EU en ongeveer 10 procent wereldwijd vertegenwoordigden.
- Volgens DNB kan minder afhankelijkheid van fossiele import economieën minder kwetsbaar maken voor prijspieken en geopolitieke verstoringen.
▼ Zorgpunten
- DNB zegt dat de energietransitie kosten met zich meebrengt terwijl overheidsbegrotingen al onder druk staan.
- De speech waarschuwt voor nieuwe afhankelijkheden van batterijen en grondstoffen.
Kritische noot
De aangehaalde cijfers gaan over bijdragen aan groei en schade door weersextremen, niet over de totale welvaart of de verdeling van transitiekosten. De toespraak bevat geen nieuwe Nederlandse cijfers per inwoner, koopkracht of werkgelegenheid.
Wie merkt wat
- Huishoudens
- Zij kunnen op termijn minder blootstaan aan fossiele prijsschokken, maar krijgen volgens DNB mogelijk te maken met transitiekosten en gerichte steunregelingen.
- Ondernemers
- Stabiel langetermijnbeleid kan investeringen vergemakkelijken, terwijl hogere energie- en aanpassingskosten op korte termijn drukken.
- Beleggers
- Klimaatrisico's kunnen volgens DNB doorwerken in activa, kredietrisico en verzekeringen.
- Overheid
- De overheid moet infrastructuur en beleid versnellen, maar kan de volledige rekening van de transitie niet alleen dragen.
Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- DNB-president Olaf Sleijpen sprak op 12 november bij COP31 over economische weerbaarheid.
- DNB koppelt klimaatrisico's en fossiele energieafhankelijkheid aan inflatie, productiekosten en financiële stabiliteit.
- De speech noemt kosten van de energietransitie en nieuwe afhankelijkheden van onder meer batterijen en grondstoffen.
- De genoemde cijfers zijn door Sleijpen in zijn speech aangehaald en zijn geen nieuw Nederlands groeicijfer.
Links
Argumenten De overheid moet sneller investeren in schone energie, netwerken en bescherming van kwetsbare huishoudens, omdat klimaat- en energieprijsschokken vooral ongelijk uitpakken.
Waarden Collectieve bescherming, klimaatverantwoordelijkheid en verdeling van lasten.
Gevolgen Sneller beleid kan risico's en uitstoot beperken, maar vraagt hogere publieke investeringen en duidelijke keuzes over wie betaalt.
Midden
Argumenten Stabiel beleid, marktprikkels en gerichte tijdelijke steun kunnen de transitie uitvoerbaar maken zonder de overheidsfinanciën onbeperkt te belasten.
Waarden Financiële stabiliteit, voorspelbaarheid en doelmatigheid.
Gevolgen Een geleidelijke aanpak kan investeringen en draagvlak ondersteunen, maar kan te langzaam zijn als risico's sneller oplopen.
Rechts
Argumenten De energietransitie moet betaalbaar en technologisch neutraal blijven. Minder afhankelijkheid van fossiele import is nuttig, maar bedrijven en huishoudens mogen niet worden opgezadeld met onhaalbare regels en kosten.
Waarden Betaalbaarheid, concurrentiekracht en individuele keuzevrijheid.
Gevolgen Meer ruimte voor verschillende technologieën kan kosten beperken, maar kan de emissiereductie en investeringszekerheid vertragen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De speech, datum, spreker en aangehaalde cijfers zijn rechtstreeks gecontroleerd in de publicatie van DNB. Het artikel maakt duidelijk onderscheid tussen cijfers uit de speech en nieuwe economische statistieken.
- bevestigd Olaf Sleijpen hield op 12 november een speech bij COP31 in Antalya. — DNB vermeldt de plaats, datum en gelegenheid op de publicatiepagina. bron
- bevestigd Directe wereldwijde schade door weersextremen bedroeg gemiddeld 384 miljard dollar per jaar in de afgelopen vijf jaar. — Dit cijfer staat in de DNB-speech als schatting van private herverzekeraars. bron
- bevestigd Schone-energie-investeringen waren in 2023 goed voor bijna een derde van de bbp-groei in de EU en ongeveer 10 procent wereldwijd. — DNB noemt deze aandelen expliciet en het artikel noemt terecht dat het om aandelen in de groei gaat. bron
- bevestigd Sleijpen waarschuwde dat de energietransitie kosten en nieuwe afhankelijkheden met zich meebrengt. — Beide punten staan in de slotdelen van de speech. bron
Noot van de redactie
De kern bestaat uit de toespraak van DNB-president Olaf Sleijpen op 12 november. De genoemde economische cijfers zijn door DNB in de speech aangehaald; ze zijn geen nieuwe Nederlandse groeiramingen.Bronnen
- The energy transition: building resilience in an age of shocks — De Nederlandsche Bank
- Why electrification is at the heart of COP31 talks — Le Monde
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend in 5 minuten het nieuws van alle kanten
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, en bij het grootste onderwerp wat links, midden en rechts ervan vinden. Geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer hierover bij andere media
- Trouw — „dnb energietransitie”
- RTL Nieuws — „dnb energietransitie”
- FD — „dnb energietransitie”