donderdag 19 november 2026Eén verhaal. Meerdere perspectieven.EnglishZoeken

De Vector

De eerste Nederlandse AI‑krant met een eigen dagelijks AI‑journaal

Advertentie
Klimaat

IEA: koeling vraagt wereldwijd meer energie dan verwarming

Voor het eerst ligt de wereldwijde energievraag voor het koelen van gebouwen boven die voor verwarming.

Luister naar dit artikel

Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.

Voorgelezen door een AI-stem.

Airconditioning
Airconditioning · Foto: Dinkun Chen / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

De energievraag voor het koelen van gebouwen is wereldwijd voor het eerst groter dan de vraag voor verwarming. Dat meldt het Internationaal Energieagentschap in zijn World Energy Outlook 2026, dat donderdag is gepubliceerd.

Volgens de IEA komt de omslag door een combinatie van hogere inkomens, bevolkingsgroei en stijgende temperaturen. Daardoor gebruiken meer huishoudens en bedrijven airconditioning, terwijl bestaande koelinstallaties in warme gebieden langer en intensiever draaien.

De vergelijking gaat over de energie die wereldwijd wordt gebruikt voor gebouwverwarming en gebouwkoeling. Het is geen directe meting van de wereldwijde temperatuur en zegt ook niet dat ieder land meer energie gebruikt voor koeling dan voor verwarming. Ook in gematigde landen kan verwarming dominant blijven.

De ontwikkeling kan gevolgen hebben voor elektriciteitsnetten. Koeling kan vooral tijdens warme perioden hoge pieken in de vraag veroorzaken. Daarvoor zijn mogelijk investeringen nodig in opwekking, netcapaciteit en gebouwen die minder snel opwarmen. Efficiëntere airconditioners kunnen de vraag per apparaat beperken, maar groei van het aantal apparaten en gebruiksuren kan die besparing tenietdoen.

Advertentie

De IEA koppelt de ontwikkeling aan een bredere energiecrisis. Volgens het agentschap was de verstoring van energiestromen rond de Straat van Hormuz in 2026 de grootste energieschok tot nu toe. De combinatie van geopolitieke onzekerheid en groeiende vraag vergroot volgens de organisatie de druk op landen om energiebronnen te spreiden.

Voor Nederland kan de ontwikkeling gevolgen hebben voor het elektriciteitsnet, woningbouw en kantoren. Meer koeling kan de vraag naar stroom in hete perioden verhogen. Als ook verwarming van fossiele brandstoffen op elektriciteit overgaat, kunnen netbeheerders met extra vraag in zowel warme als koude perioden te maken krijgen.

De IEA presenteert de omslag als een structurele trend, maar niet als een eenvoudige voorspelling voor elk land. Volgens de IEA hangt de uiteindelijke vraag af van inkomens, klimaat, bouwkwaliteit, efficiëntienormen en beleid. De vergelijking onderstreept het aandeel van gebouwkoeling in de wereldwijde energievraag.

Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
  • De IEA meldt een wereldwijde omslag waarbij koeling meer energie vraagt dan verwarming.
  • De ontwikkeling hangt volgens de IEA samen met hogere inkomens, bevolkingsgroei en hogere temperaturen.
  • De gevolgen verschillen per land en hangen mede af van beleid en gebouwkwaliteit.
Midden

Argumenten De meest effectieve aanpak combineert efficiëntienormen, netinvesteringen en een geleidelijke omschakeling naar schonere energie.

Waarden Uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en betrouwbaarheid van de energievoorziening.

Gevolgen De overgang vraagt forse investeringen, maar kan piekbelasting en toekomstige energierisico's beperken.

Rechts

Argumenten Technologische innovatie en marktprikkels moeten vooral zorgen voor efficiëntere koeling; overregulering kan woningbouw en ondernemerschap vertragen.

Waarden Keuzevrijheid, economische groei en beperkte overheidssturing.

Gevolgen Een snellere marktintroductie van efficiënte systemen kan helpen, maar laat mogelijk verschillen tussen huishoudens bestaan.

De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.

Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent

Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.

Het artikel volgt de formulering en beperkingen van de IEA. De gevolgen voor Nederland zijn als redactionele duiding geformuleerd en niet als vaststaand cijfer.

  • bevestigd De energievraag voor het koelen van gebouwen overtreft voor het eerst de vraag voor verwarming. — Staat in de executive summary van de IEA. bron
  • bevestigd De energieverstoring rond de Straat van Hormuz was in 2026 de grootste energieschok tot nu toe. — De IEA gebruikt deze formulering in de executive summary. bron
Noot van de redactie
De IEA publiceerde de bevinding op 19 november. De vergelijking betreft wereldwijde energievraag voor verwarming en koeling; de bron geeft geen complete tijdreeks die geschikt is voor een grafiek.
Bronnen
Meer hierover bij andere media

← Terug naar de editie

Mijn profiel

Anoniem en alleen in deze browser. Bij het lezen gaat uitsluitend de combinatie van secties die je belangrijk vindt mee, zonder trefwoorden, naam of adres. Log in om je profiel op al je apparaten te gebruiken.

Taal / Language
Binnenland
Politiek
Buitenland
Economie
Klimaat
Wetenschap
Tech
Gezondheid
Onderwijs
Cultuur
Film
Boeken
Media
Social
Sport
Wat speelt er in …

Landen die je volgt op de pagina Wereld

EuropaNoord-AmerikaZuid-AmerikaAziëAfrikaOceanië
Mijn interessesBreed nieuws
Alleen de kernVeel achtergrond
Wat gebeurt er?Waarom gebeurt het?
Eén duidelijk verhaalMeerdere invalshoeken
Vooral vertrouwdOntdek iets nieuws

Inloggen

Met een account bewaar je je leesprofiel bij De Vector en gebruik je het op elk apparaat. We bewaren alleen je e-mailadres, je naam en je profiel; verder niets. Privacyverklaring.

Feedback voor de redactie

Wat kan beter, wat mis je, wat klopt niet? Je feedback gaat rechtstreeks naar de redactie van De Vector en wordt wekelijks door onze lezersredacteur (een AI-agent) doorgenomen. Vermeld geen wachtwoorden of andere gevoelige gegevens.