AI-gebruik rond Keti Koti zet politiek onder druk
Een AI-detector markeerde een Keti Koti-speech als grotendeels machinaal geschreven, terwijl de betrokken staatssecretaris zegt de tekst zelf te hebben bedacht.
Het gebruik van kunstmatige intelligentie voor politieke communicatie leidt opnieuw tot discussie over persoonlijke geloofwaardigheid. Nieuwsuur meldde dat een Keti Koti-speech van staatssecretaris Derk Boswijk volgens detector Pangram voor 95 procent uit AI-tekst bestond; dat resultaat bewijst op zichzelf niet wie de tekst schreef.
De speech werd gehouden tijdens Keti Koti, de jaarlijkse herdenking van het Nederlandse slavernijverleden. Nieuwsuur legde passages voor aan Boswijk, die zei dat de tekst persoonlijk was en dat hij de opbouw zelf had bedacht. Hij kon volgens de uitzending niet verklaren waarom de detector zo'n hoog aandeel AI-tekst aanwees.
Pangram beoordeelt tekst op patronen die vaak met taalmodellen worden geassocieerd. Zo'n analyse kan een aanwijzing zijn, maar stelt niet vast dat een tekst daadwerkelijk door AI is gegenereerd. Ook menselijke teksten kunnen door een detector verkeerd worden geclassificeerd, zeker wanneer ze formeel of sterk geredigeerd zijn.
De kwestie staat niet los van eerdere berichtgeving over premier Rob Jetten en D66. Jetten bevestigde tegenover RTL Nieuws dat AI was gebruikt voor honderden berichten op sociale media. Volgens hem worden zulke berichten door mensen gecontroleerd en blijft hij AI gebruiken als hulpmiddel.
Daarmee lopen twee discussies door elkaar. Bij Jetten gaat het volgens de openbare bronnen vooral om sociale-mediaberichten en andere persoonlijke communicatie. De Keti Koti-speech waarover Nieuwsuur berichtte, sprak Boswijk volgens diezelfde berichtgeving uit.
De politieke vraag is daardoor breder dan de vraag of een taalmodel een tekst heeft aangeraakt. Het gaat ook om de manier waarop politici persoonlijke ervaringen, herdenkingen en excuses presenteren. Lezers en toehoorders kunnen andere verwachtingen hebben wanneer een boodschap als persoonlijk wordt gebracht.
Voor zover uit de geraadpleegde bronnen blijkt, heeft Nederland geen algemene regel die ertoe verplicht elk gebruik van AI in politieke teksten openbaar te maken. Wel groeit de druk op partijen en ministeries om duidelijk te maken wanneer AI alleen voor redactie wordt gebruikt en wanneer het substantieel aan de inhoud heeft bijgedragen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Een detector markeerde de speech van Boswijk voor 95 procent als AI-tekst.
- Boswijk zei de opbouw zelf te hebben bedacht.
- Jetten bevestigde AI-gebruik bij sociale-mediaberichten en zei dat mensen de teksten controleren.
Links
Argumenten Politici moeten volledig transparant zijn wanneer AI wordt gebruikt voor persoonlijke of historische boodschappen, omdat machinale tekst menselijke ervaringen kan nabootsen.
Waarden Authenticiteit, inclusiviteit en controle door burgers.
Gevolgen Gebrek aan openheid kan vooral bij herdenkingen het vertrouwen van betrokken gemeenschappen schaden.
Midden
Argumenten AI kan als redactioneel hulpmiddel worden toegestaan, maar overheden en partijen hebben duidelijke interne regels en openbaarmakingsafspraken nodig.
Waarden Praktische innovatie, zorgvuldigheid en institutionele betrouwbaarheid.
Gevolgen Een proportioneel kader voorkomt zowel schijnzekerheid over detectors als ondoorzichtig gebruik.
Rechts
Argumenten Politieke verantwoordelijkheid blijft bij de gekozen bestuurder; hulpmiddelen zijn acceptabel zolang de inhoud wordt gecontroleerd en de bestuurder ervoor instaat.
Waarden Individuele verantwoordelijkheid, efficiëntie en bestuurlijke slagvaardigheid.
Gevolgen Te veel regels kunnen communicatie vertragen, maar verborgen uitbesteding kan het vertrouwen in leiders aantasten.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De tekst maakt onderscheid tussen detectorresultaten en bewezen auteurschap. De berichtgeving over Jetten en Boswijk is afkomstig van openbare NOS- en RTL-publicaties.
- bevestigd Pangram classificeerde de Keti Koti-speech van Boswijk voor 95 procent als AI-tekst. — Dit is het door Nieuwsuur gerapporteerde detectorresultaat, niet een vaststelling van auteurschap. bron
- bevestigd Boswijk zei dat hij de opbouw van de speech zelf had bedacht. — Weergegeven in de verslaggeving van Nieuwsuur. bron
- bevestigd Jetten bevestigde AI-gebruik bij honderden berichten op sociale media. — RTL Nieuws beschrijft Jettens verklaring en zijn standpunt over menselijke controle. bron
- bevestigd De Keti Koti-speech waarover Nieuwsuur berichtte, werd door Boswijk uitgesproken. — Dit staat in de NOS Nieuwsuur-verslaggeving. bron
Noot van de redactie
Het detectorresultaat en de verklaringen van Boswijk en Jetten zijn controleerbaar. Een AI-detector kan auteurschap niet bewijzen; de bronnen leveren geen sluitend bewijs dat de Keti Koti-speech volledig of grotendeels door AI is geschreven.Bronnen
- Jetten deed het op sociale media, deze kabinetsleden schreven hele speeches met AI — NOS Nieuwsuur
- Premier Jetten vreest niet voor geloofwaardigheid door AI-teksten — RTL Nieuws
- Ketikoti 2026 — NPO Radio 1