AI maakt vernedering voor jongeren makkelijker te verspreiden
Onderzoek en overheidsbeleid wijzen op een groeiend grijs gebied tussen een grap, een deepfake en online grensoverschrijding.
Vervolg op: Onderzoek: online pesten blijft een groot probleem onder jongeren donderdag 8 oktober 2026, 07:37
De volgredacteur houdt het voor je bij
Generatieve AI maakt het eenvoudiger om beelden, video’s en stemmen van jongeren te bewerken. Nederlandse onderzoekers waarschuwen dat jongeren niet altijd herkennen wanneer een online grap overgaat in vernedering of schadelijk gedrag.
Een onderzoek van criminoloog Senna Stoltink, uitgevoerd in opdracht van het RIEC Midden-Nederland, beschrijft een grijs gebied rond generatieve AI. Jongeren gebruiken toepassingen voor afbeeldingen, video’s en stemmen, maar zien niet altijd waar de grens ligt tussen humor en schade.
Deepfakes kunnen iemand iets laten zeggen of doen wat nooit is gebeurd. De verspreiding kan vervolgens sneller gaan dan het slachtoffer of een school kan reageren. De technologie verandert daarmee niet alleen de vorm van pesten, maar ook de schaal en de snelheid ervan.
De stichting Offlimits signaleerde in haar jaarcijfers over 2025 eveneens een grotere rol van AI bij online beeldmisbruik. Die cijfers gaan specifiek over beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik en mogen niet worden gelezen als een meting van alle vormen van AI-pesten. Ze laten wel zien dat generatieve beeldtechnologie nieuwe risico’s creëert.
Het kabinet presenteerde deze week een strategie voor online kinderrechten. Daarin staan onder meer onderzoeken naar de invloed van platforms op kinderen, een grotere verantwoordelijkheid voor digitale diensten en steun voor ouders en jongeren. Nederland wil daarnaast met andere landen praten over een Europese minimumleeftijd voor sociale media.
Voor scholen betekent dit dat een verbod op telefoons alleen niet genoeg is. De overheid schrijft voor dat scholen online pesten moeten aanpakken en leerlingen moeten informeren over digitale omgangsvormen. In de praktijk moeten scholen ook bepalen hoe zij gemanipuleerde beelden herkennen, bewaren en melden.
De discussie gaat daarom niet alleen over technologie. Jongeren moeten leren dat het bewerken of delen van beelden van een ander gevolgen kan hebben, terwijl platforms sneller moeten reageren op meldingen. Slachtoffers moeten hulp kunnen krijgen zonder dat zij eerst zelf de verspreiding volledig hoeven te stoppen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Onderzoek wijst op nieuwe risico’s van generatieve AI voor jongeren.
- Deepfakes kunnen bestaande beelden, video’s en stemmen manipuleren.
- Het kabinet wil kinderen online beter beschermen en platforms meer verantwoordelijkheid geven.
- Scholen hebben al een taak bij online pesten en digitale omgangsvormen.
Links
Argumenten Platforms moeten verplicht worden om schadelijke gemanipuleerde beelden snel te verwijderen en jongeren standaard beter te beschermen. Vrijwillige maatregelen hebben volgens deze benadering te vaak te weinig effect.
Waarden Kinderrechten, bescherming en gelijkheid.
Gevolgen Strengere regels kunnen slachtoffers sneller helpen, maar kunnen ook legitieme satire of anonimiteit raken.
Midden
Argumenten Een combinatie van digitale geletterdheid, duidelijke schoolprotocollen, ouderondersteuning en toezicht op platforms is waarschijnlijk uitvoerbaarder dan één verbod. De aanpak moet bewijsbaar en leeftijdsgericht zijn.
Waarden Preventie, proportionaliteit en praktische uitvoerbaarheid.
Gevolgen Een gelaagde aanpak kost tijd en capaciteit, maar kan beter aansluiten op verschillende vormen van online schade.
Rechts
Argumenten De eerste verantwoordelijkheid ligt bij ouders, scholen en jongeren zelf om grenzen te stellen. Platforms moeten optreden tegen strafbare inhoud, maar brede overheidscontrole kan privacy en vrijheid van meningsuiting aantasten.
Waarden Eigen verantwoordelijkheid, vrijheid en terughoudende regulering.
Gevolgen Minder centrale controle beperkt overheidsmacht, maar kan slachtoffers afhankelijker maken van vrijwillige hulp en moderatie.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De tekst blijft bij wat het Nederlandse onderzoek en overheidsbronnen aantonen en vermijdt een onbewezen landelijke trendclaim. De cijfers van Offlimits zijn expliciet afgebakend tot seksueel beeldmisbruik.
- bevestigd Het RIEC-onderzoek beschrijft een grijs gebied tussen humor en grensoverschrijdend AI-gebruik onder jongeren. — Dit is de centrale conclusie van het onderzoek van Senna Stoltink. bron
- bevestigd Deepfakes kunnen beelden, video’s en stemmen manipuleren. — Het RIEC-onderzoek noemt deze toepassingen expliciet. bron
- bevestigd Offlimits zag in 2025 een grotere rol van AI in materiaal van seksueel kindermisbruik. — Dit staat in de jaarcijfers van Offlimits. bron
- bevestigd Het kabinet presenteerde op 5 oktober 2026 een strategie voor online kinderrechten. — De Rijksoverheid publiceerde hierover een nieuwsbericht met maatregelen en voornemens. bron
- bevestigd Scholen moeten online pesten aanpakken en leerlingen informeren over online omgangsvormen. — Dit staat op de informatiepagina van de Rijksoverheid over pesten op school. bron
Noot van de redactie
Het onderzoek bevestigt risico’s en een grijs gebied, maar geeft geen landelijke telling van alle AI-gerelateerde vernederingen. De Offlimits-cijfers hebben specifiek betrekking op seksueel kindermisbruik en zijn duidelijk van algemene online pesterijen onderscheiden.Bronnen
- Onderzoek: jongeren ervaren grijs gebied tussen grappig en grensoverschrijdend gebruik van generatieve AI — Veiligheidscoalitie / RIEC Midden-Nederland
- Kabinet presenteert strategie om kinderen online te beschermen — Rijksoverheid
- Jaarcijfers: Recordaantal meldingen beeldmateriaal seksueel kindermisbruik — Offlimits
- Wat moeten scholen doen tegen (online) pesten? — Rijksoverheid
Het verhaal tot nu toe
- donderdag 8 oktober 2026, 07:37 Onderzoek: online pesten blijft een groot probleem onder jongeren
- donderdag 8 oktober 2026, 08:41 AI maakt vernedering voor jongeren makkelijker te verspreiden (dit artikel)
Meer hierover bij andere media
- De Telegraaf — „jongeren online pesten”
- AD — „jongeren online pesten”
- de Volkskrant — „jongeren online pesten”