Zuid-Afrikaanse partijen beginnen coalitiegesprekken
De ANC verloor terrein bij de lokale verkiezingen en moet in veel gemeenten partners zoeken.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Zuid-Afrikaanse partijen zijn begonnen aan coalitiegesprekken over het bestuur van tientallen gemeenten. Het regerende African National Congress bleef de grootste partij, maar kwam landelijk uit op iets meer dan 30 procent van de stemmen, het slechtste resultaat bij lokale verkiezingen.
De gesprekken volgen op de lokale verkiezingen van 4 november. Volgens de officiële uitslag behaalde de ANC 30,76 procent van de stemmen en 3.246 zetels. De Democratic Alliance werd tweede met 24,64 procent en 1.695 zetels. De partij van voormalig president Jacob Zuma, uMkhonto weSizwe, kreeg 9,76 procent.
Van de 213 gemeenten heeft geen enkele partij in 127 gevallen meer dan de helft van de zetels. Daar moeten partijen voor een meerderheidsbestuur samenwerken. Dat geldt onder meer voor Johannesburg, Tshwane, waar Pretoria onder valt, en Ekurhuleni. In 72 gemeenten behaalde één partij wel een meerderheid.
Bekijk de cijfers
| Stem aandeel | |
|---|---|
| ANC | 30,76% |
| DA | 24,64% |
| MK Party | 9,76% |
| EFF | 6,22% |
| ActionSA | 5,67% |
De ANC-leiding, onder wie president Cyril Ramaphosa, bespreekt welke coalities mogelijk zijn. AP meldt dat de partij onder meer gesprekken voert met ActionSA, door het persbureau omschreven als een voormalige afsplitsing van de DA. Volgens AP lijken ActionSA en de DA in Tshwane juist te onderhandelen over een bestuur zonder de ANC.
De uitslag vergroot de druk op het ANC, dat Zuid-Afrika sinds het einde van de apartheid politiek domineerde. De partij verloor bij de nationale verkiezingen van 2024 voor het eerst haar parlementaire meerderheid en bestuurt het land sindsdien samen met onder meer de DA. AP beschrijft grote verschillen tussen de twee partijen over landhervorming, voorkeursbeleid en economisch beleid.
De verkiezingscommissie IEC meldde dat 52 procent van de geregistreerde kiezers stemde, tegenover 45,9 procent in 2021. Zij verklaarde de verkiezingen vrij en eerlijk, maar noemde intimidatie, onpartijdigheid en informatievoorziening als punten die verbetering vragen. Voor Zuid-Afrikanen wordt de uitkomst vooral zichtbaar in gemeentelijke dienstverlening: lokale coalities bepalen mede wie verantwoordelijk wordt voor water, elektriciteit en afvalbeheer.
Toon ook de regio en de plek van dichtbij
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De ANC kreeg 30,76 procent van de stemmen en bleef de grootste partij.
- In 127 van de 213 gemeenten is geen partij alleen een meerderheid.
- De DA en ActionSA onderhandelen in sommige gemeenten over coalities zonder de ANC.
- De ANC en DA maken nationaal deel uit van dezelfde regeringscoalitie, maar verschillen over meerdere beleidskwesties.
Links
Argumenten De uitslag laat zien dat kiezers genoeg hebben van gebrekkige publieke voorzieningen en ongelijkheid. Coalities zouden investeringen in basisdiensten, sociale huisvesting en herverdeling centraal moeten stellen.
Waarden Gelijkheid, publieke voorzieningen en economische rechtvaardigheid.
Gevolgen Een marktgerichte coalitie kan volgens deze invalshoek de achterstanden van arme wijken onvoldoende aanpakken.
Midden
Argumenten Gemeenten hebben stabiele besturen en controleerbare afspraken nodig, ongeacht welke partijen daarvoor samenwerken. Transparante coalitieakkoorden en professionele lokale administratie zijn belangrijker dan partijpolitieke symboliek.
Waarden Bestuurlijke continuïteit, compromis en institutionele betrouwbaarheid.
Gevolgen Brede coalities kunnen stabiliteit bieden, maar langdurige onderhandelingen kunnen besluitvorming en dienstverlening vertragen.
Rechts
Argumenten De uitslag is een afrekening met bestuurlijke inefficiëntie, corruptie en falende dienstverlening. Coalities met partijen die economisch bestuur en begrotingsdiscipline benadrukken zouden gemeenten aantrekkelijker kunnen maken voor investeringen.
Waarden Verantwoordelijkheid, veiligheid, efficiënt bestuur en economische groei.
Gevolgen Een versnipperd bestuur kan juist onzekerheid creëren als partijen geen gezamenlijke begroting of duidelijke uitvoeringsmacht hebben.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel is gebaseerd op een recente AP-berichtgeving over de coalitiegesprekken en officiële verkiezingscijfers van de IEC. De cijfers en politieke verhoudingen zijn gecontroleerd tegen de primaire verkiezingspublicatie.
- bevestigd De ANC bleef de grootste partij maar kreeg iets meer dan 30 procent van de stemmen. — De IEC vermeldt 30,76 procent voor de ANC. bron
- bevestigd In 127 van de 213 gemeenten heeft geen partij meer dan de helft van de zetels. — De IEC noemt 127 zogenoemde hung councils. bron
- bevestigd Coalitiegesprekken gaan onder meer over Johannesburg en Tshwane. — AP noemt beide gemeenten expliciet. bron
- bevestigd De ANC verloor in 2024 haar parlementaire meerderheid. — AP beschrijft dit als de eerste keer sinds 1994. bron
- bevestigd De opkomst was 52 procent, tegenover 45,9 procent in 2021. — Beide percentages staan in de IEC-publicatie. bron
Noot van de redactie
De coalitiegesprekken zijn nieuw; de verkiezingsuitslag zelf dateert van eerder deze maand. De officiële IEC-cijfers zijn gebruikt voor percentages, zetels en opkomst.Bronnen
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend in 5 minuten het nieuws van alle kanten
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, en bij het grootste onderwerp wat links, midden en rechts ervan vinden. Geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy